نشریه ترویجی یک رسانه ترویجی خود آموز است که حاوی اطلاعاتی درباره دانش و فنون کاربردی در زمینه کشاورزی ،دامپروری و محیط زیست روستایی است. به زبان ساده و قابل درک برای مخاطبان تهیه می شود به نحوی که به شیوه «خودآموز» و بدون نیاز به کمک دیگران اطلاعات مزبور را کسب کنند.
£ هدف کلی
هدف کلی نشریه ترویجی انتقال دانش و تکنولوژی و توسعه باورها و گرایشات در مخاطبان در ابعاد زیر است.
۱ – ارتقاء سطح دانش و اطلاعات کشاورزی
۲ – اطلاع رسانی و ارتقاء آگاهیها
۳ – ایجاد و تقویت انگیزه و باورها برای کاربرد ایده ها و روش های نوین تولید
هدف اصلی نشریه ترویجی در موارد فوق، پاسخگویی به نیازهای آموزشی و ترویجی مخاطبان در یک موضوع مشخص و نیز تقویت حس خودباوری و قطع وابستگی به دیگران در فرایند تولیدات کشاورزی و زندگی در محیط روستا است.
£ مخاطبان
مخاطبان نشریه ترویجی، عموماً کشاورزان باسواد می باشند که به گروههای هدف مختلف طبقه بندی می شوند؛ از جمله : زارعین، باغداران، دامداران، پرورش دهندگان ماهی و آبزیان، مرغداران ،پرورش دهندگان ماکیان، زنبورداران، پرورش دهندگان
کرم ابریشم، مرتعداران، جنگل کاران و جنگل نشینان، صنعتگران صنایع تبدیلی محصولات کشاورزی و گروههای هدف مشابه.
£ محتوا
محتوای نشریه ترویجی، مجموعه مطالب و پیامهای تنظیم شده ای است که پاسخگوی دو گروه از نیازهای آموزشی و ترویجی زیر است.
۱ – نیازهای محسوس مخاطبان
۲ – نیازهای نامحسوس مخاطبان
در راستای تأمین هر یک از نیازهای فوق الذکر در ابتدای سال از طریق نیازسنجی، موضوعات تعیین و مشخص می شوند. در این رابطه معاونتها و مدیریتها، همکاران و کارشناسان محترم در استان و شهرستانها می تواند نیازهای آموزشی و ترویجی خود را بصورت مکتوب به مدیریت ترویج و مشارکت مردمی استان پیشنهاد دهند تا پس از جمع بندی و تعیین اولویت ها نسبت به تهیه نشریه و چاپ اقدام شود.
£ ساختار نشریه
۱ – صفحه روی جلد
این صفحه مطابق با استاندارد نشریان ترویجی توسط مدیریت ترویج استان تهیه و تنظیم می گردد و شامل عکس و عنوان نشریه و نام سازمان جهاد کشاورزی استان می باشند.
۲ – صفحه دوم و سوم جلد
در این صفحات پیامهای ترویجی متناسب با موضوع نشریه بصورت پوستر یا نوشته چاپ می گردد. بعضی اوقات برای کاهش هزینه ها این صفحات می تواند سفید بماند.
۳- صفحه عنوان :
در این صفحه کلمه طیبه «بسم ا... الرحمن الرحیم » و عنوان نشریه و نام نویسنده مطابق با استاندارد و نشریات ترویجی نوشته شود.
۴- صفحه شناسنامه :
در این صفحه اطلاعاتی مانند : عنوان نشریه ، نام نویسنده ، نام داور یا ویراستار علمی ، نام ناشر ، نام همکاران نشریه از قبیل ویرایش ادبی ، عکاسی ، گرافیست ، امور هنری و چاپی ، نوبت و زمان چاپ و تعداد و قیمت درج می گردد . البته در مقابل قیمت عمدتاً رایگان درج می شود.
۵- صفحه فهرست
در این صفحه عناوین کلی و سرفصلهای مطرح شده با درج شماره صفحه آورده می شود.
۶- صفحه هدفهای آموزشی
در این صفحه مخاطبان و گروههای هدف ذکر می گردد و همچنین هدفهای آموزشی محتوای نشریه به زبان ساده و در چند بند درج می گردد.
۷- مقدمه
مقدمه نشریه حاوی مطالب زیر است که به صورت کوتاه و حداکثر در یک صفحه به مخاطبان جهت اطلاع رسانی و انگیزش نوشته می شود.
- هدف اصلی از تهیه و ارائه مطالب نشریه
- اهمیت و ضرورت مطالب نشریه در زندگی فردی و شغلی مخاطب
- روش استفاده ، بهره برداری و کاربرد مطالب
۸- متن نشریه
متن و محتوای نشریه که اصلی ترین قسمت یک نشریه ترویجی است به ترتیب هدفهای آموزشی درج می گردد مطالب و محتوای متن نشریه باید دارای ویژگیها و مشخصات زیر باشد.
۱-۸- مطالب متن باید فقط در یک زمینه ، پیام یا موضوع خاصی که تعیین شده است به صورت محدود نوشته شود.
۲-۸- متن باید بسیار روشن و به دور از پیچیدگی باشد و همه مطالب در جهت بیان هدفهای آموزشی تهیه و تنظیم شود.
۳-۸- مطالب با استفاده از آخرین یافته های علمی منتشر شده تهیه و به صورت کاربردی و قابل عمل برای مخاطبان تهیه و تنظیم شود وحداکثر تا 12 صفحه A4 دستنویس می تواند باشد.
۴-۸- مطالب به زبان ساده ، روان و قابل فهم و درک برای مخاطبان کم سواد بیان شود و از بکار بردن لغات علمی و سخت و غیر رایج پرهیز شود ( ترجیحاً تنها از واژه ها و اصطلاحات فارسی استفاده شود)
۵-۸- اصطلاحات محلی اسامی علمی حتی الامکان در پایین صفحه به صورت پاورقی آورده شود.
۶-۸- ازجملات و پاراگرافهای کوتاه استفاده شود. حملات از حداکثر ۱۰ کلمه تجاوز نکند.
۷-۸- در پایان نشریه یا پایان هر فصل خلاصه مطالب که ارتباط مستقیم با بیان هدفهای رفتاری (آموزشی) دارد در حد نيم صفحه آورده شود. اين خلاصه نبايد انتخابي از مطالب متن باشد . بلكه مطلب جديدي است كه به نوعي نتيجه گيري از مطالب مزبورخواهد بود.
۸-۸ - براي درك بهتر مطالب ار عكس ، گرافيك يا نقاشي براي هر مطلب استفاده شود در صورت ناقص بودن عكسها و طرحها مديريت ترويج استان در مورد تهيه عكسها و طرحها با كمك كارشناس مربوطه در حد امكان همكاري خواهد كرد
۹-۸- اصول ويرايش ، ساده نويسي (كاهش داد سطح خوانايي ) و اصول علامت گذاري و ... رعايت شود.
۱۰-۸- براي هر مطلب عنوان و تير آورده شود تا مخاطب شروع و پايان هر مطلب را متوجه شود.
۹- صفحه ارزشيابي و خود آزمايي
در پايان متن نشريه و در يك صفحه جداگانه پرسشهايي كه بر گرفته از متن و هدفهاي آموزشي است آورده شود تا مخاطبان با دادن پاسخ به آنها فرايند خود ارزشيابي طي كنند و ميزان آموخته هاي خود را سنجش نمايند.
£مشخصات فني نشريه
امور مربوط به تايپ ، طراحي ، صفحه آرايي ، ليتو گرافي و چاپ توسط واحد رسانه هاي ترويجي مديريت ترويج استان و بر اساس معيار ها و ضوابط زير انجام مي گيرد.
۱- قطع نشريه : قطع نشريه بايد «وزيري» يعني به ابعاد 17×24 سانتيمتر باشد
۲- تعداد صفحات : تعداد صفحات نشریه ترویجی باتوجه به کشش موضوع و تعدد هدفهای آموزشی و ... بدون احتساب چهارصفحه جلد می تواند ۱۶ ،۲۰ ، ۲۴ و یا ۲۸ صفحه باشد.
۳- شمارگان : شمارگان نشریه ترویجی برای توزیع در سطح استان حداقل ۲۰۰۰ جلدمی باشد.
۴- حروف متن : برای حروفچین متن باید از قلم شماره ۱۴ ، برای تیترها ۱۸ ، برای میان تیترها ۱۶ و برای پاورقی ها ، شرح عکس ها و طرح ها و ... از قلم شماره ۱۲ سیاه استفاده شود. نوع حروف نیز باید خوانا و غیر دکوراتیو مانند : لوتوس ، مروارید و .... باشد.
۵- فاصله سطور : فاصله بین دو سطر متوالی متن ۸ یا ۹ میلی متر در نظر گرفته شود. شروع متن هر پاراگراف ۱۰ میلی متر داخل از بقیه متن آورده شود.
۶- ترکیب بندی : ترکیب بندی متن و تیترها و عکس ها باید زیبا و مناسب باشد و از آوردن متن روی ترام و تصویر ، عبارات نگاتیو با تنظیم عبارات و جملات و تیترها به صورت عمودی یا مورب و کج کاملاً خودداری شود.
۷- حاشیه ها : حاشیه صفحات نشریه از بالا و پائین ۳-۵/۲ سانتی متر و از کناره ها ۵/۲-۲ سانتی متر در نظر گرفته شود.
۸- تعداد عکس ها و طرح ها : در هر صفحه نشریه ترویجی آوردن حداکثر یک عکس یا طرح کافی است . در صورت لزوم و برای درک بهتر مطلب می توان یک یا دو صفحه را بطور کامل به این امر اختصاص داد